20 november 2019

share
EmailLinkedInTwitter

De inwerkingtreding van de Omgevingswet komt snel dichterbij. Bij zes op de tien gemeenten speelt de Omgevingswet enorm en het ambitieniveau ligt hoog. In 2019 is meer zicht ontstaan op de ruimtelijke ordenings- en gebiedsontwikkelingskant van de Omgevingswet. Wel is er één jaar voor invoering van veel onzekerheid bij gemeenten of goede implementatie van RO-thema’s gaat lukken. Dit alles blijkt uit de benchmark Omgevingswet 2019, uitgevoerd door adviesbureau Stec Groep. Zo’n 100 gemeenten deden mee.

Verbeteren werkwijzen nodig voor succesvolle verandering
We zien dat meer nodig is dan een wetswijziging alleen om de beloften van de Omgevingswet (het eenvoudiger, beter en met meer ruimte voor initiatief) waar te maken. Naast de wet zelf is het verbeteren van werkwijzen nodig. Vijf op de zes gemeenten geeft aan qua cultuur nog niet helemaal klaar te zijn voor de Omgevingswet. Ofwel: werk aan de winkel. Belangrijk is het momentum dat de Omgevingswet biedt te benutten. Veel kan nu ook al.

Twee derde van gemeenten wil omgevingsvisie aangrijpen voor verbetering beleid
Twee derde van de gemeenten wil de omgevingsvisie aangrijpen voor verbetering van beleid. De omgevingsvisie is een belangrijk instrument onder de Omgevingswet en het verbeteren van beleid. Denk aan een meer integrale benadering van de fysieke leefomgeving en meer mogelijkheden en afwegingsruimte bij een deel van de locaties in de gemeente. Een goede visie kan sterk helpen werkwijzen te verbeteren. De omgevingsvisie is hiervoor het instrument bij uitstek.

Helft van gemeenten weet niet of het lukt RO-thema’s goed te implementeren
In de benchmark van 2019 zien we dat gemeenten meer zicht hebben gekregen op ruimtelijke ordeningsthema’s zoals het belang van goed monitoren, het optimaliseren van eindtijden, meer flexibiliteit en afwegingsruimte en omgaan met onderzoekslasten. In 2018 was dit nog een blinde vlek. Vooral monitoren wordt in 2019 door vrijwel alle gemeenten als belangrijk thema gezien, terwijl in 2018 slechts een op de drie gemeenten dit zag als een belangrijk thema.

Tegelijkertijd zien we dat de helft van de gemeenten bij RO-thema’s aangeeft niet te weten of het gaat lukken deze thema’s goed te implementeren. Belangrijke beren op de weg die veel genoemd worden zijn onduidelijkheid over ‘hoe’ het gaat werken, de cultuuromslag die nodig is, en een gebrek aan kennis en capaciteit.

Benut momentum: nu oefenen en werk maken van verbetering werkwijzen
Drie op de vier gemeenten heeft een omgevingsvisie of werkt daar nu aan. Het omgevingsplan blijft vooralsnog een grotendeels onontdekt instrument: slechts een op de vijf gemeenten is hiermee bezig. Daarnaast zien we dat de Crisis- en herstelwet (als voorloper op de Omgevingswet) steeds meer mainstream wordt – 45% van de gemeenten experimenteert met de Chw – maar nog weinig wordt gebruikt om RO-werkwijzen te verbeteren. Gemeenten moeten dit veel meer bij de kop pakken.
Start bijvoorbeeld door te oefenen met innovatiemogelijkheden in het omgevingsplan voor (kleine) deelgebieden, het toepassen van stuurstijlen van zeer open en flexibel tot meer ingekaderd, en het opzetten van goede monitoring die werkwijzen ondersteund. Alleen dan kan de implementatie van de Omgevingswet een succes worden.

Wilt u meer weten? Klik hier voor aanvragen van het gehele rapport met resultaten en tips.