25 maart 2020

share
EmailLinkedInTwitter

De economie staat fors uit het lood door de coronauitbraak. De precieze impact is ongewis, maar de economische neergang die we nu meemaken is ongekend groot. Belangrijke factor is tijd. Als de maatregelen voor de zomer voorbij zijn, dan kan de economie zich misschien snel herpakken. Duren de maatregelen veel langer, dan is forse economische schade en een recessie onvermijdelijk. Het CPB presenteerde vandaag vier scenario’s waarin de economie krimpt tussen 1,2 en 7,3%. Ook de regionaal economische structuur speelt mee: enkele sectoren worden zwaarder getroffen dan andere. Veel klanten stellen vragen over onze visie op de recente ontwikkelingen; welke impact gaan ze hebben op beleid, plannen en projecten?

In dit nieuwsbericht presenteren we onze verwachtingen voor de marktsegmenten wonen, bedrijventerreinen, logistiek en retail. Meer weten? We gaan er graag met u over in (online) gesprek!

Coronacrisis en kantoren

Kantoren staan allemaal nagenoeg leeg. We werken ineens massaal thuis en overleggen via telefoon, Teams of Skype. Het is even wennen, maar blijkbaar kan het prima. Het is logisch dat bedrijven, vooral kantoorgebruikers, hierdoor opnieuw naar hun huisvesting gaan kijken. We verwachten een afname van het aantal kantoorbanen en minder druk op de kantorenmarkt. Ook verwachten we structureel dat de kantoorquotiënt verder daalt.

Minder kantoorbanen

Als vanaf 1 juni hopelijk iedereen elkaar weer mag ontmoeten op kantoor, dan is onze verwachting dat op korte termijn het aantal werkzame personen per kantoor zal afnemen. De (negatieve) economische impact van het coronavirus zal naar verwachting betekenen dat afscheid wordt genomen van met name inhuurkrachten (waaronder ook zzp’ers) en werknemers met een tijdelijk contract. We verwachten een afname van het aantal kantoorbanen. Dit heeft op korte termijn impact op de dynamiek op de markt: de ruimtedruk zal tijdelijk weer iets afnemen, waardoor het aantal transacties en verhuisbewegingen zal afnemen.

Van werkplek naar co-workingplaces op knooppuntlocaties

Wanneer de economie op (middel)lange termijn weer herstelt, verwachten we dat het kantoorquotiënt (aantal vierkante meters per werkzame persoon) verder zal afnemen. De huidige situatie heeft ons geleerd dat thuiswerken steeds beter mogelijk is. De moderne techniek maakt het mogelijk om online efficiënt te vergaderen, zonder dat hiervoor veel tijd en kilometers moeten worden afgelegd. Tegelijkertijd wordt momenteel het daadwerkelijk ontmoeten van elkaar ook gemist. Lichaamstaal, non-verbale communicatie is veel lastiger te ‘lezen’ via de webcam en wel een belangrijk onderdeel van het zakelijk verkeer. Het kantoor zal meer en meer transformeren naar een ontmoetingsplek en niet meer een plek om acht uur per dag achter een beeldscherm te werken. Dit past helemaal in de trends van het werken van de toekomst. Mede als gevolg van ervaringen door het (verplicht) thuiswerken zou dit zomaar eens in een stroomversnelling kunnen komen. Dit betekent een snellere afname van het kantoorquotiënt, meer zorgvuldig ruimtegebruik (want minder meters nodig), toename van het aantal serviced offices en co-working spaces en nog sterkere voorkeur voor knooppuntlocaties waar het prettig werken, verblijven en wonen is. Ook zal het een impuls zijn voor meer ‘100% virtuele’ bedrijven. Belangrijk bijkomend voordeel: minder files en minder vervuiling.

Gezond Stedelijk Leven

Ook het belang van gezondheid (als onderdeel van Gezond Stedelijk Leven) zal verder aan belang winnen. Duurzame, slimme gebouwen in een (stedelijk-) groene omgeving die uitstekend met OV-bereikbaar zijn worden de winnaar. Kortom, de polarisatie van de kantorenmarkt tussen verschillende regio’s, steden en locaties blijft toenemen. Met als belangrijke winnaars OV-knooppuntlocaties in de G5 met een intercityverbinding en een aantrekkelijke, gezonde mix van wonen, werken en verblijven.

Lees ook: